Natuurlijk leiderschap
Van individuele kwaliteiten naar systeeminzicht
Al vroeg in ons leven wordt gekeken waar iemands natuurlijke aanleg ligt. In mijn geval leidde dat tot een bèta-profiel op de middelbare school en later tot een technische universitaire opleiding. De analytische vaardigheden die daarbij horen, kwamen goed van pas in mijn werk binnen de kringlooplandbouw, waar kennis van mineralenkringlopen, bodem, dier en systeem centraal staat.
Wat mij in die periode vooral opviel, was dat technische expertise alleen niet voldoende is om complexe vraagstukken verder te brengen. Bij mijn eerste werkgever, ETC in Leusden, was er naast inhoudelijke kennis ook expliciet aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en samenwerking. Al bijna twintig jaar geleden werkten we daar met persoonlijkheidskenmerken, onder andere via het DISC-model, dat inzicht geeft in voorkeursgedrag van mensen in organisaties.
Zonder in stereotypen te vervallen, helpt dit soort modellen om te begrijpen waarom mensen verschillend reageren op verandering, druk of onzekerheid. De een stuurt op daadkracht en tempo, de ander op zorgvuldigheid, stabiliteit of verbinding. In samenwerkingen tussen agrarische ondernemers, belangenorganisaties, provincies en ministeries – bijvoorbeeld rond stikstof, water of gebiedsprocessen – zien we dagelijks hoe deze verschillen van invloed zijn op besluitvorming en voortgang.
Tegelijkertijd merkte ik dat zulke modellen ook hun beperkingen hebben. Ze geven taal aan gedrag, maar raken vaak niet aan de onderliggende dynamiek: waarom mensen doen wat ze doen, en hoe het geheel van een organisatie of sector zich gedraagt als systeem. Die nieuwsgierigheid bracht mij ertoe om, naast mijn werk in en voor agrarische organisaties, verder te investeren in persoonlijke en professionele ontwikkeling.
In de afgelopen jaren heb ik binnen uiteenlopende organisaties gewerkt en mij verdiept in coaching en systemisch werk. In 2024 met de opleiding tot systemisch coach en in 2025 met de basisopleiding familieopstellingen bij Marianne Verrijt. Systemisch werken biedt inzicht in de natuurlijke principes die spelen in families, teams, organisaties en sectoren: principes als ordening, plek, balans tussen geven en nemen, en het effect van geschiedenis op het heden.
Deze principes zijn ook zeer relevant voor de agrarische sector als geheel, waarin beleid, uitvoering, belangen en maatschappelijke verwachtingen voortdurend op elkaar inwerken. We maken allemaal deel uit van systemen die we vaak onbewust beïnvloeden – als leider, beleidsmaker of bestuurder.
Meer natuurlijk leiderschap artikelen
In de volgende artikelen neem ik je mee in hoe systemisch inzicht kan bijdragen aan effectiever leiderschap en samenwerking in en rondom de agrarische sector. Niet door harder te sturen, maar door beter te begrijpen hoe het systeem werkt en hoe natuurlijke principes kunnen helpen om beweging, vertrouwen en duurzame resultaten te realiseren.