Doelsturingsingroeipad als oplossing
– Eerder verschenen als LinkedIn bericht –
In mijn voorbeeld voor een Uitvoeringsaanpak Stikstof worden 3 stappen genoemd om tot een integrale totaalaanpak te komen voor ammoniakemissiereductie. Daarbij is de enige praktische oplossing om in het overheidsbeleid integraal op de verschillende doelen te sturen, het realiseren van een doelsturingsingroeipad als ‘ontheffing’ voor generieke wetten en regels.
Het huidige overheidsbeleid is voornamelijk gebaseerd op wetenschappelijke rapporten die op basis van modellen, meetresultaten en simulaties inzicht geven in de effecten van met name maatregelen. Daarmee geven ze een zo goed mogelijk algemeen beeld van wat de te verwachten effecten zijn bij het verplichten van deze maatregelen vanuit overheidsbeleid.
Voorbeeld: ammoniakemissie uit melkveestallen
Het rapport van Ogink et al., 2014 geeft inzicht in hoe de ammoniakemissiefactor van 13 kg ammoniak per dierplaats voor melkvee (A1.100) tot stand is gekomen. Ook geeft het inzicht in hoe de RAV systematiek voor nieuwe stalsystemen werkt(e). Op basis van die emissiefactoren zijn berekeningen gemaakt in Aerius en daarmee Natuurbeschermingswetvergunningen afgegeven en PAS-meldingen gedaan.
Echter, in de praktijk blijkt dat ammoniakemissie behoorlijk varieert (ook al in dit rapport genoemd). Voor algemeen beleid is een factor van 13 kg mogelijk wel te hanteren, maar niet voor individuele gevallen, zeker als daarmee tot 0,005 mol nauwkeurig wordt bepaald of je effect hebt op een natuurgebied.
Generiek beleid versus bedrijfsspecifieke praktijk
Zo lang het overheidsbeleid zich blijft baseren op rapporten die gemiddeld kloppen, maar in de praktijk niet overeenkomen met de resultaten uit de bedrijfsvoering van de individuele agrarische ondernemers, is een alternatief nodig. Zeker als daar het toekomstperspectief van een agrarier vanaf hangt. Het risico op dit moment is dat er onder het mom van een ‘doelsturingsaanpak’ generieke berekeningen voor KPI’s gebruikt worden om nieuwe bedrijfsnormen te stellen voor ammoniakemissie. Ze zijn een verbetering t.o.v. huidige factoren, maar ook deze normen zijn weer gemiddelden, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. En ook hierbij wijkt een groot deel van de agrariërs af van dit gemiddelde in hun eigen stallen, maar worden ze wel individueel afgerekend op deze gemiddelde berekeningen o.b.v. modellen.
Een doelsturingsingroeipad als ECHTE oplossing
Dat er generieke regelgeving komt om ammoniakemissie nog verder te reduceren, is landelijk gezien waarschijnlijk nodig om ‘van het stikstofslot’ te komen. Maar zonder een mogelijkheid tot ontheffing op generieke regels als je als agrariër aan kan tonen dat je afwijkt van het gemiddelde, stappen we weer dezelfde valkuil in. Zorg daarom als overheden dat naast generiek beleid, voor gebieden en agrarische ondernemers die dat willen, middelen komen om een ontheffing daarop te krijgen: te beginnen met een
goed integraal bedrijfsplan, een gebiedsaanpak en ter onderbouwing/borging aan de slag met één of meer opties als stoffenbalansen, stal-, veld- en satellietmetingen, mestmonsters, enz. De sector kan daar een grote rol in spelen, vooral om data van individuele bedrijven niet bij de overheid neer te leggen.
Oftewel: kopieer de voorgestelde Sectoraanpak Nitraat naar een Sectoraanpak Ammoniak!