Uitvoeringsaanpak Stikstof
– Eerder verschenen als LinkedIn bericht –
Recent verscheen het rapport ‘De Nederlandse stikstofcrisis: van verwarring naar verbinding’ van Ros et al. waarin beschreven wordt hoe drie onderliggende problemen (het milieukundige, ecologische en beleidsmatige probleem) in samenhang bekeken kunnen worden. Bovendien verscheen op 27 maart de Kamerbrief getiteld ‘Samenhangende aanpak Landbouw, Natuur en Stikstof’. Op basis daarvan, en diverse gesprekken met betrokken experts en mijn inzichten in de ontwikkeling van een doelsturingsaanpak in het provinciale beleid, kom ik tot een eerste voorstel voor een uitvoeringsaanpak stikstof voor provincies.
Naast de drie problemen die in het bovenstaande rapport beschreven worden, is het een groot probleem dat de stikstofaanpak niet door één organisatie opgelost kan worden. Het vraagt om samenwerking binnen organisaties, tussen organisaties en tussen personen met verschillende belangen.
Alleen als het voor alle partijen voldoende ‘winst’ oplevert, is het een realistische aanpak. Daarom stel ik voor om de volgende stappen te doorlopen om allereerst ammoniakemissie te reduceren:
Bedrijfsplan als basis
De basis is een bedrijfsplan/ondernemersplan voor de agrarische ondernemer waarin integraal bekeken wordt hoe het bedrijf nu al bijdraagt aan sociale, economische en ecologische opgaven en wat de eigen ambities zijn om daarin verdere stappen te zetten. Deze worden geconcretiseerd via Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) die zowel berekend als gemeten kunnen worden. Op basis daarvan worden maatregelen voorgesteld die passen bij de ambities van de ondernemer en die de KPI-scores kunnen
verbeteren. KPI-scores en eventuele metingen vormen de basis om de ammoniakemissiefactor in de vergunning beter te onderbouwen dan de huidige generieke factor per dierplaats.
Gebiedsplan als instrument
Samen vormen de bedrijfsplannen een basis voor een gebiedsplan dat concrete invulling geeft aan de maximale ammoniakemissie in de Omgevingsvisie van de overheden. Ook andere stakeholders in het gebied kunnen hun bijdrage aan de ammoniakemissiereductie inzichtelijk maken in het gebiedsplan. Zo kan een gebiedsaanbod gedaan worden richting overheden hoeveel ammoniakemissie er vanuit de bedrijven gerealiseerd kan worden en wat daarvoor nodig is (bijv vergunningen, subsidies, herinrichting). Dit kan opgenomen worden in het omgevingsprogramma in de Omgevingswet. Belangrijk is dat de agrariërs ontwikkelruimte terugkrijgen voor het verlagen van hun ammoniakemissie en integraal naar de opgaven gekeken wordt. De rol van de gemeente(n) is cruciaal.
Doelsturingsingroeipad als oplossing
Vanuit Europees, landelijk en provinciaal beleid is het van belang dat, naast de generieke maatregelen en middelen die ontwikkeld worden om opgaven te realiseren, ook een ‘doelsturingsingroeipad’ mogelijk is. Het gebiedsplan en de bedrijfsplannen zijn daarvoor de basis. Deelnemende agrariërs krijgen hiermee de mogelijkheid om ontheffingen te krijgen voor generieke regels, omdat ze integraal kunnen aantonen dat hun gebied- en bedrijfsplan meer bijdraagt aan de opgaven dan generieke regels.
Agrariërs die niet deelnemen kunnen kiezen voor het generieke beleid. Te starten met ammoniakemissie en waterkwaliteit. Data blijft bij de agrarische ondernemer, totdat het vanuit de verschillende opgaven interessant wordt om data te delen. Als met bedrijfsdata aangetoond kan worden dat de ammoniakemissie lager is dan forfaitair, dan kan dat in de vergunning vastgelegd worden.
Meer informatie? Neem gerust contact met me op of lees de volgende blogs waarbij ik dieper inga op deze drie onderdelen van de aanpak